İnsanlar günlük yaşamda birbirleriyle farklı yollar aracılığıyla etkileşim içinde bulunurlar. İnsanların hareketleri, kendi çevrelerindeki kişilerin hareketini etkilemektedir, bu da sosyal etkileşimin oluşması anlamına gelmektedir. Bu sosyal etkileşimler iletişim, dil ve konuşma olmak üzere üç farklı boyutta incelenebilir (Yeşilyurt, 2015).

İÇİNDEKİLER
İLETİŞİM, DİL VE KONUŞMA
DİLİN BİLEŞENLERİ
DİL GELİŞİMİ
DİLİN KAZANIMI İLE İLGİLİ KURAMLAR
DİL GELİŞİM BASAMAKLARI
KONUŞMA VE DİL GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN SORUNLAR/PROBLEMLER
DİL VE KONUŞMA BOZUKLUKLARI
DİL VE KONUŞMA BOZUKLUKLARININ NEDENLERİ
BEBEK VE ÇOCUKLARDA İŞİTME KAYBI
ÇOCUKLARDA HARFLERİN EDİNİLMESİ
YAŞLARA GÖRE NORMAL İŞİTME VE ERKEN DİL GELİŞİMİ
İŞİTME KAYBININ BEBEK VE ÇOCUKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
İŞİTME KAYBI VE DİL
BEBEK VE ÇOCUKLARDA İŞİTME KAYBININ ETKİSİNDE BELİRLEYİCİ FAKTÖRLER

Sıklıkla birbiri yerine kullanılan dil, konuşma ve iletişim ilişkili olmakla beraber içerikleri birbirinden farklı olan sistemlerdir. İletişim, daha geniş bir kavram olarak dil ve konuşmayı kapsamaktadır (Acarlar, 2013).

A.1.İLETİŞİM

Bir bilginin, duyunun ve düşüncenin dil kullanılarak (sözel iletişim) ya da dil kullanılmaksızın (sözel olmayan iletişim) ifade edilmesi yöntemidir (Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, 2007).

İletişimin gerçekleşmesi için gereken belirli öğeler vardır. Topbaş (2007) bu öğeleri şu şekilde tanımlar: İletişimin olabilmesi için en az bir göndericiye ve bir alıcıya ihtiyaç duyulmaktadır.

A.2.KONUŞMA

Konuşma, kişinin düşüncelerini ve duygularını konuşma sesleriyle ifade etme yeteneğidir (MEB, 2016). Diğer bir ifadeyle konuşma, dilin sese dönüştürülmüş biçimi olarak ifade edilir (MEB, 2013).

İletişim ve dil ile birlikte ele alındığında iletişimin amaç, dilin araç, konuşmanın ise eylem olduğu görülmektedir (Acarlar, 2013).

İletişim için yapılan konuşmaların elde edilebilmesi için

  • Respirasyon
  • Fonasyon
  • Artikülasyon ve rezonasyon

temel kavramlardır (Uğur, 2015).

A.3.DİL

Dil, anlamları ifade etmek için toplumlarca paylaşılan, rastgele seçilmiş ama gelenekselleşmiş, kullanımları kurallara bağlı olan semboller sistemidir (Ege, 2006).

Dil düşünceleri; sesler, yazı sembollerini ya da jestleri kullanarak hem sözel hem de sözel olmayan tekniklerle karşıdaki kişi ile anlamlı iletişim kurabilmede kullanılmaktadır (MEB, 2016).

  • Dilin iki temel bileşeni vardır.

  • Reseptif Dil (Alıcı Dil, Anlama Dili): Sözel uyaranların duyu-sinir ağı ve işitsel-algısal süreçler aracılığı ile alınması ve anlaşılması olarak tanımlanır (Miller ve ark., 1980; Behrman ve Vaugan, 1987; Smolak, 1982).
  • Ekspresif Dil (İfade Edici Dil, Anlatım Dili): Duyu-sinir ve motor-sinir işlevler (nefes alma, ses çıkarma, rezonans, artikülasyon mekanizmaları gibi) ile zihinsel kavramın bir ses imgesi aracılığıyla ifadesidir (Miller ve ark., 1980; Behrman ve Vaugan, 1987; Smolak, 1982).

A.3.1.DİLİN ALT BİLEŞENLERİ

Dil kuralları dilin alt bileşenleri kapsamında incelenerek tanımlanmaktadır (Bloom ve Lahey, 1978).

A.3.1.1.FONOLOJİ (SES BİLGİSİ)

Bir dilin ses yapısını, fonemlerini, fonemlerin o dildeki fonksiyonlarını inceleyen birimdir. Diğer bir deyimle o dilin konuşma seslerini ve bunların kullanımını inceleyen bilimdir (Kılıç, 2000).

Ses bilgisi, dilin ses sistemini, ses birleşimlerini düzenleyen kuralları içermektedir. Her dilin kendine özgü konuşma sesleri bulunmaktadır. Ses bilgisi kuralları hangi seslerin, nasıl bir araya getirileceğini belirlemektedir (Acarlar, 2013).

Fonem (ses birim), bir dilde anlam ayırt edici özelliği olan en küçük birimdir.

A.3.1.2.MORFOLOJİ (BİÇİM BİLGİSİ)

Fonemlerin nasıl bir araya gelerek ekleri ve kökleri oluşturduğunu inceleyen bilimdir (Kılıç, 2000).

Biçim bilgisi, sözcüklerdeki kökler, ekler ve bunların birleşme şekillerini, dilin çekim özelliklerini içermektedir (Acarlar, 2013).

Morfem, dilin kendi başına anlam taşıyan en küçük birimidir.

A.3.1.3.SENTAKS (SÖZ DİZİMİ)

Kelimelerin cümle içinde dizilişlerini inceleyen bilimdir (Kılıç, 2000).

A.3.1.4.SEMANTİK (ANLAM BİLGİSİ)

Dili anlam yönünden ele alan bilimdir (Kılıç, 2000).

Anlam bilgisi, sözcüklerin ve cümlelerin anlamını düzenleyen sistem olarak tanımlanabilir. Anlam bilgisi, sözcük dağarcığı ve kavram gelişimini, birden fazla anlamı olan sözcük ve terimleri, sözcükler arasındaki ilişkileri içermektedir (Acarlar, 2013).

 

A.3.1.5.PRAGMATİK (KULLANIM BİLGİSİ)

Edim bilgisi, dilin sosyal bağlamda kullanımı ve işlevlerini kapsamaktadır. Edim bilimin kapsadığı üç temel beceri bulunmaktadır:

  • Dilin selamlama, isteme, reddetme gibi farklı amaçlarla kullanımı,
  • Dinleyicinin gereksinimlerine veya duruma göre dili değiştirme
  • Sıra ile konuşma, aynı konuda konuşmayı devam ettirme gibi sohbet kurallarını izleme (Acarlar, 2013).

Bir Cevap Yazın